De kritieke infrastructuur vormt het fundament waarop Nederland draait. Deze infrastructuur krijgt te maken met steeds meer verschillende dreigingen.
Een dreiging betekent dat er iets kan gebeuren waardoor belangrijke diensten uitvallen, soms met en somszonder opzet. Ook kan het gaan om aantasting van de veiligheid of betrouwbaarheid van deze processen. Daarbij kunnen belangrijke nationale én Europese belangen in gevaar komen. Denk bijvoorbeeld aan natuurgeweld zoals overstromingen, elektriciteitsuitval en cyberaanvallen.
Daarom zijn overheden, inlichtingen- en veiligheidsdiensten en andere organisaties steeds bezig om samen de essentiële diensten en kritieke infrastructuur te beschermen tegen al deze dreigingen. Dat heet de ‘all hazards’-aanpak.
Ook jouw organisatie speelt een belangrijke rol bij de bescherming van deze kritieke infrastructuur. Je bewust zijn van deze dreigingen en de risico’s voor je organisatie zijn daarin een eerste stap. Daarom is op deze pagina informatie te vinden over verschillende soorten dreigingen waar we ons op moeten voorbereiden.
Om weerbaar te worden tegen deze dreigingen kan jouw organisatie werken aan:
- Cyberweerbaarheid, de Cyberbeveiligingswet speelt hierin een belangrijke rol.
- Fysieke weerbaarheid, de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten speelt hierin een belangrijke rol.
- Economische veiligheid
Spanningen tussen landen zijn een groeiende dreiging voor onze vitale infrastructuur. Nederland is daardoor een mogelijk doelwit voor hybride aanvallen. Bij een hybride aanval handelt een individu of groep namens een officiële overheid of staat, vaak met als doel om politieke, economische of militaire invloed uit te oefenen. Hierbij maken zij gebruik van een mix van civiele en militaire middelen om een doel te bereiken, zonder dat er oorlog is. Voorbeelden zijn:
- Fysieke en digitale spionage
- Sabotage
- Verspreiden van desinformatie
- Economische destabilisatie
Deze dreigingen kunnen ook jouw organisatie en bedrijfsproces raken. Hierover is meer te lezen in de Dreigingsscenario's hybride en militaire dreigingen IenW.
Volgens de MIVD en de AIVD is het voor het eerst in lange tijd reëel dat Nederland via artikel 5 uit het NAVO-verdrag direct betrokken kan raken bij een grootschalig gewapend conflict. In het NAVO-verdrag staat dat Nederland ondersteuning moet leveren aan andere NAVO-landen als zij worden aangevallen. Nederland is in zo’n conflict een cruciaal knooppunt en doorvoerland voor militair materieel en troepen. Daarom wil het kabinet de maatschappij versneld weerbaar maken tegen hybride en militaire dreigingen.
Ook jouw organisatie speelt hierbij mogelijk een belangrijke rol. Als eerste is het belangrijk om je organisatie zo goed mogelijk draaiend te houden tijdens een noodsituatie. Daarnaast kan jouw organisatie een belangrijke rol spelen bij de ondersteuning van Defensie en de NAVO. Bijvoorbeeld omdat veel militair transport via lucht- en zeehavens, spoor en weg gaat.
Maar ook andere vitale processen zoals de goede werking van plaats- en tijdsbepaling via satellieten, voldoende drinkwater en goed beheer van water zijn noodzakelijk voor een effectieve inzet van Defensie.
Lees meer over militaire dreigingen in de Dreigingsscenario's hybride en militaire dreigingen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
De gevolgen van klimaatverandering zijn ook een steeds grotere dreiging. Denk hierbij aan:
- Grote droogte
- Extreme hitte
- Extreme neerslag
- Overstromingen
- Natuurbranden
Hoe hier mee om te gaan, kun je lezen in de handreiking Klimaatbestendige Vitale Infrastructuur.
Menselijke fouten, systeemfalen en keteneffecten kunnen kritieke processen verstoren. Bijvoorbeeld door uitval van andere essentiële diensten zoals elektriciteitsvoorziening. Daarnaast zijn er verschillende politieke, economische, sociale en technologische ontwikkelingen die effect kunnen hebben op deze processen. Voorbeelden hiervan zijn:
- Groeiende afhankelijkheid van digitale systemen
- Tekorten op de arbeidsmarkt
- Versnippering van de wereldeconomie
- Technologische ontwikkelingen die bestaande dreigingen versterken.
Meer informatie over deze bedreigingen is te vinden het NCTV Dreigingslandschap Vitale Infrastructuur 2025 en in de analyse van het Analistennetwerk Nationale Veiligheid.
Ook de veiligheidsdiensten beschrijven in hun jaarverslagen wat de risico’s zijn voor Nederland en de vitale infrastructuur. Ook kun je meer lezen in de jaarverslagen van de AIVD en MIVD.