Partners (nationaal en internationaal) openen deuren naar nieuwe markten, kennis en groeikansen. Maar samenwerking betekent ook dat er waardevolle informatie, kennis, processen en technologie wordt gedeeld met externe partijen. Niet elke partner heeft dezelfde intenties, sommigen zijn vooral geïnteresseerd in toegang tot bepaalde informatie, processen en technologie.

Veilig samenwerken, vraagt om een strategische aanpak. Van een solide due diligence bij nieuwe partners tot waterdichte juridische afspraken en effectieve monitoring. Maak vanaf het begin bewust keuzes over met wie je samenwerkt, wat wordt gedeeld en hoe dit wordt beschermd. Zo behoud je de regie over jouw bedrijf terwijl je profiteert van internationale kansen.

Ook dit type risico valt onder de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten.

Kennisveiligheid kennisinstellingen

Specifiek voor kennisinstellingen (universiteiten, hogescholen, academische ziekenhuizen en onderzoeksinstellingen) hanteert het kabinet de aanpak Kennisveiligheid. Deze aanpak richt zich op:

  • Voorkomen van ongewenste overdracht van kennis en technologie. 
  • Tegengaan van ongewenste beïnvloeding van onderwijs en onderzoek. 
  • Ethische kwesties die kunnen spelen in de samenwerking met landen die de grondrechten niet respecteren. 

Voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat geldt dat er ook een aantal Rijkskennisinstellingen onder deze aanpak vallen: het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, Planbureau voor de Leefomgeving, het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid en Rijkswaterstaat.

Risico's

Nederland loopt het risico dat overgedragen kennis later wordt gebruikt voor doelen die direct onze nationale veiligheid raken, bijvoorbeeld in de vorm van militaire middelen. Of dat deze kennis wordt gebruikt voor doelen die ingaan tegen onze fundamentele waarden, zoals (massa)surveillancemiddelen. 

Daarnaast proberen staten ook meningen en publicaties te beïnvloeden en wetenschappelijk onderzoek en onderzoeksresultaten te censureren, bijvoorbeeld via financiële afhankelijkheid. Ook houden sommige staten hun landgenoten in de gaten. Daarmee willen ze bijvoorbeeld voorkomen dat landgenoten tijdens colleges of congressen meningen uiten die het thuisland niet goed uitkomen. 

De druk van deze activiteiten kan leiden tot zelfcensuur, waarbij individuen en groepen zich niet altijd openlijk kritisch durven te uiten. Of tot situaties waarin academici worden verhinderd om voor een bepaald land onaangename onderzoeksresultaten te publiceren. Dit bedreigt grondrechten als de vrijheid van meningsuiting en kernwaarden als academische vrijheid en wetenschappelijke integriteit. 

Meer informatie

Wil je meer weten? Lees meer over internationale samenwerking. Lees meer over kennisveiligheid op de website van Loket Kennisveiligheid. Ook vind je hier de Leidraad Kennisveiligheid. Dit is een gids voor wie binnen kennisinstellingen te maken heeft met internationale samenwerking en daarbij kansen en (veiligheids) risico’s tegen elkaar moet afwegen.